Sabahattin Ali’nin Ses Öyküsünde Beden Dili ve Benliğin Sunumu: Goffman’cı Bir Analiz
(Body Language and the Presentation of the Self in Sabahattin Ali’s Short Story Ses: A Goffmanian Analysis )

Yazar : Fahrünnisa Kazan  -Hüseyin Köse  
Türü : Araştırma Makalesi
Baskı Yılı : 2026
Sayı : 126
Sayfa : 483-510
    


Özet
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının önemli isimlerinden birisi olan Sabahattin Ali, yalın ve güçlü anlatımı, anlaşılır üslubu, toplumcu gerçekçi yaklaşımıyla edebi kanonda kendine özgü, müstesna bir yere sahiptir. Gündelik hayattan aktardığı yaşam kesitleri, okuyucuya edebi bir hazzın yanı sıra, Türkiye beşerî coğrafyasına ilişkin de gerçekçi izlekler sunar. Yazarın yapıtlarının bir diğer önemli özelliği de yalın betimlemeler yanında, görsel göstergelere, özellikle de davranışsal betimlemelere ve beden dili ögelerine yer vermesidir. Özellikle karakter betimlemeleri yapılırken, sıklıkla dış görünüş, el kol hareketleri, beden donatıları gibi sözlü iletişime dair geri plan beklentileri hakkında detaylar verilerek, karakterlerin ruh dünyaları hakkında bilgiler aktarılır. Bu görsel ve davranışsal betimlemeler benlik sunumuna aracılık ettiği kadar, aynı zamanda karakterlerin toplumsal statüleri, tabi oldukları kültürel ve toplumsal çevreye dair de önemli ipuçları sunar. Bu çalışmada, edebi bir metinde görsel ve davranışsal betimlemelerin ihtiva ettiği anlamsal, bağlamsal ve simgesel kodlar aracılığıyla karakterlerin kamusal alandaki benlik sunumlarının analizini yapmak amaçlanmıştır. Çalışmada Sabahattin Ali’nin “Ses” adlı öyküsündeki davranışsal betimlemeler ve beden dili temsilleri Erving Goffman’ın “Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu” adlı kuramsal yaklaşımı odağında, nitel araştırma yöntemlerinden semantik/gizil tematik analiz, betimsel analiz ve duygu analizi yöntemleri ile incelenmektedir. Goffman’cı benlik sunumu yaklaşımının öykü karakterlerinin beden dili temsilleriyle şekillenen kişilik özellikleri ve ruh hallerine dair sunduğu veriler seçilen edebi metne yönelik özgün bir değerlendirme olması bakımından önemlidir. Sonuç olarak, çalışmada, yerleşik normlara uymadığı için sistemin dışında kalan bir halk ozanının, kültürel sermaye ve sınıfsal eşitsizlik kavramları bağlamında değersizleşen kimliği ve yaşadığı hayal kırıklığının bedenine yansıyan unsurları analiz edilmiş olup, Goffman’cı izlekte sesini bulamayan, benliğini sahneleyemeyen bireyin geri planda kaldığı, modern olanın otantik olana üstün geldiği ve alt sınıf temsillerinin büyük ölçüde görünmez kılınmış olduğu yönünde bulgular elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler
Sabahattin Ali, Ses öyküsü, beden dili, benlik sunumu, Erving Goffman

Abstract
Sabahattin Ali, a prominent figure in Turkish literature during the Republican era, holds a unique place in the literary canon with his plain yet compelling narrative style, accessible language, and socially realist approach. The everyday experiences he portrays offer not only aesthetic value but also realistic insights into Turkey’s human geography. A notable feature of Ali’s work is the frequent use of visual indicators—especially behavioral details and body language—alongside simple depictions. In character portrayals, elements such as appearance, hand gestures, and bodily adornments often reveal expectations underlying verbal communication, reflecting the characters’ inner worlds. These visual and behavioral descriptions both mediate self-presentation and provide cues about the characters’ social status and cultural context. This study examines how characters present themselves in public through the semantic, contextual, and symbolic codes embedded in visual and behavioral representations. Focusing on the short story Ses (The Voice), it applies Erving Goffman’s The Presentation of Self in Everyday Life as a theoretical framework. Semantic/latent thematic analysis, descriptive analysis and sentiment analysis are used as qualitative research methods. Goffman’s approach to self-presentation, especially in relation to body language, allows an original interpretation of the story’s characters by illuminating their psychological and emotional states. The study concludes with an analysis of how a folk minstrel, marginalized for failing to conform to dominant norms, is devalued in the context of cultural capital and class inequality, with his disappointment embodied in physical expression. The findings suggest that within the Goffmanian framework, individuals who cannot perform or express their authentic selves are pushed to the margins, as the modern overshadows the authentic and lower-class representations become largely invisible.

Keywords
Sabahattin Ali, Ses short story, body language, presentation of the self, Erving Goffman