Tarihsel ve Kurgusal Gerçekliklerin Ekseni Üzerine Bir Kıbrıs Anlatısı: Kani-Veran
(A Cypriot Narrative on the Axis of Historical and Fictional Realities: Kani-Veran
)
|
Yazar
|
:
Gönül Reyhanoğlu
|
|
|
Türü |
:
Araştırma Makalesi
|
|
Baskı Yılı |
:
2026
|
|
Sayı |
:
127
|
|
Sayfa |
:
803-822
|
|
|
Özet
Kurgusal eserler, tarihsel ve gerçek olayların yanı sıra mitler, destanlar, efsaneler ve masallar gibi halk edebiyatı türlerinden de esinlenir. Kıbrıs Türkleri, 1950 ile 1974 yılları arasında adada abluka, çatışma ve yerinden edilme gibi acı dolu bir dönem geçirdi. Bu olaylar, çok sayıda edebi esere konu olmuştur. Bu çalışma, tarihsel ve kurgusal gerçeklerin harmanlandığı Kıbrıslı yazar Raşit Pertev'in "Kani-Veran" adlı eserini analiz etmektedir. Yazar, mit, masal, efsane, öykü ve şiir gibi edebi türleri harmanlayarak Kıbrıs'ın tarihsel, politik, sosyal ve kültürel gerçeklerini "özgün" bir şekilde vurgulayan eserler yaratmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Pertev'in eserindeki iç içe geçmiş tarihsel, gerçek ve kurgusal gerçekleri, folklorik unsurları ve "diyalektik imgeyi" belirlemektir. Pertev'in eserlerinin analizi, onun Kıbrıs Türk edebiyatındaki teorik arka planını ve tarihe ve kendi gerçekliğine eleştirel yaklaşımını görmemizi sağlayacaktır. Bu çalışmanın kapsamı, "Kani-Veran" adlı eserle sınırlıdır. Bu çalışma, literatür taraması yoluyla betimleyici bir analiz yöntemi kullanmakta ve ardından metnin yakından okunması yoluyla eserdeki "tarihsel, olgusal ve kurgusal" unsurları belirlemektedir. Eser, okuyucuya Kıbrıs Türklüğü ve adadaki günlük ve törensel yaşam hakkında zengin folklorik bilgiler sunmaktadır. Yazar, kronolojik sırayla tarihsel gerçeklikten yola çıkarak, kurgusal bir çerçeve içinde bir anlatı oluşturmakta ve kasaba, toplum, tarihsel dönem, savaş ve insan deneyimine eleştirel bir bakış açısı sunmaktadır. Eserinde yazar, Kıbrıs lehçesi ve kültürünün yanı sıra Larnaka şehrinin de bir arşivini oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler
diyalektik imge, Raşit Pertev, Kıbrıs Türk edebiyatı, Kani-Veran, mit
Abstract
Fictional works are inspired by historical and factual realities, as well as by folk literature genres such as myths, epics, legends, and fairy tales. Turkish Cypriots endured a painful period of blockades, conflicts, and displacement on the island between 1950 and 1974. These events have been the subject of numerous literary works. This study analyzes “Kani-Veran” by Cypriot author Raşit Pertev, a work in which historical and fictional realities are blended. The author creates works emphasizing the historical, political, social, and cultural realities of Cyprus in an “original” way by blending literary genres such as myth, fairy tale, legend, story, and poetry. The aim of this study is to identify the intertwined historical, factual, and fictional realities, folkloric elements, and “dialectical image” in Pertev’s work. Analyzing Pertev’s works shall allow us to see his theoretical background in Turkish Cypriot literature and how he critically approaches history and his own reality. The scope of this study is limited to the work entitled “Kani-Veran”. This study employs descriptive analysis method through a literature review, followed by the identification of “historical, factual, and fictional” elements within the work via close reading of the text. The work offers the reader rich folkloric insights into Cypriot Turkish and into everyday and ceremonial life on the island. Drawing from historical reality in chronological sequence, the author constructs a narrative within a fictional framework, offering a critical perspective on the town, society, historical period, war, and human experience. In his work, the author creates an archive of Cypriot dialect and culture, as well as the town of Larnaca.
Keywords
dialectical image, Raşit Pertev, Turkish Cypriot literature, Kani-Veran, myth