Yazar	: İbrahim Gümüş
Türü	: Araştırma Makalesi
Baskı Yılı	: 2026
Sayı	: 128
Sayfa	: 1203-1220

Özet
Bu çalışma, Çin’in en eski telli çalgılarından biri olan pipanın, halk kültüründeki anlam ve işlevini folklor disiplini çerçevesinde incelemektedir. Bu çalışmanın konusu, Çin’in en eski telli çalgılarından biri olan pipanın, halk kültüründeki anlamı ve simgesel işlevleridir. Folklor disiplini çerçevesinde pipanın, yalnızca bir müzik aleti olarak değil, aynı zamanda mitolojik, ritüelistik ve toplumsal hafızanın merkezi bir taşıyıcısı olduğu perspektifiyle ele alınmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Literatür incelemesi, tarihsel metinlerin analizi ve çağdaş folklor kaynaklarının karşılaştırmalı değerlendirmesiyle disiplinlerarası bir yaklaşım benimsenmiştir. Hem yazılı belgeler hem de anlatı geleneği üzerinden veriler toplanmış ve analiz edilmiştir. Makalede pipanın kökenlerinden itibaren tarihsel gelişimi, Orta Asya ve Çin kültürü arasındaki karşılıklı etkileşimi göz önünde bulundurularak ele alınmaktadır. Müziğin araçsal fonksiyonunun ötesinde pipa, Çin toplumunda kültürel kimliğin ve toplumsal hafızanın inşa edilmesinde merkezî bir unsur olarak sunulmuştur. Özellikle İpek Yolu üzerinden yaşanan kültürel alışveriş ve pipanın Han Hanedanlığı’ndan itibaren saray müziğinden halk ritüellerine kadar toplumun tüm katmanlarında yer bulması, bu çalgının sadece sanatsal değil, simgesel ve sosyal rolleri de üstlendiğini göstermektedir. Makalenin temel amacı, pipanın tarihsel kökenlerinden başlayarak Çin’in kolektif belleğinde, mitolojik öykülerinde ve toplumsal ritüellerinde kazandığı rolleri çok katmanlı biçimde incelemek ve bu enstrümanın geleneksel Çin kültüründeki sembolik işlevlerini ortaya koymaktır. Makale, pipanın mitolojik anlatılarda ve kahramanlık öykülerinde üstlendiği sembolik temsilciliğe de odaklanır. Pipa yalnızca müziksel bir araç değil, Çin mitolojisindeki doğa, insan ve evren arasındaki uyumu temsil eden bir sembol olarak da karşımıza çıkmaktadır. Kahraman figürlerinin anlatılarında, pipa hem cesaretin hem de ruhsal yolculuğun estetik ifadesi olarak önemli bir rol oynamaktadır. Aynı zamanda pipa, dini ve mistik törenlerde, özellikle Tang Hanedanlığı’ndaki kadın şamanların uygulamalarında, sadece performans değil, ruhani bir aracı ve toplumda dayanışmayı güçlendiren bir unsur olmuştur. Çalışma ayrıca pipanın ritüelistik ve törensel işlevlerine vurgu yaparak, toplumsal dayanışma ve kolektif hafızanın aktarımı noktasında bu çalgının sunduğu olanakları tartışır. Yapı ve çalım biçimlerinin doğayla uyum prensiplerine dayandığı ve pipanın estetik değerlerinin ahlaki ve kültürel ideallerle buluştuğu gösterilmiştir. Qixi Festivali ve Pipa Perisi anlatısı gibi halk inancında canlılığını koruyan örnekler, pipanın hem bireysel hem toplumsal anlam dünyasında nasıl merkezi bir rol üstlendiğini kanıtlamaktadır. Makalede folklorik verilerin disiplinlerarası bir yaklaşımla değerlendirilmesi, pipanın yalnızca bir müzik enstrümanı değil, aynı zamanda sürekli yeniden üretilen, anlam ve değer yüklü kültürel bir sembol olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmada ulaşılan temel bulgu, pipanın Çin’de sadece bir müzik enstrümanı olarak kalmayıp, kolektif kimlik inşasında, toplumsal hafızanın ve değerlerin aktarımında anahtar rol oynadığıdır. Pipa, mitolojik anlatılarda, dini ritüellerde ve toplumsal pratiklerde estetik, ruhani ve kültürel anlamlarla yüklenmiş, Çin halk kültürünün sembolik ve ritüelistik bir ögesi haline gelmiştir. Bu bağlamda, pipanın Çin halk kültüründeki yeri, kültürel süreklilik, kolektif kimlik ve toplumsal ritüellerin birleşiminde özel bir örnek sunar.

Anahtar Kelimeler
pipa, Çin müziği, Çin mitolojisi, Çin kültürü

Abstract
This study examines the meaning and function of the pipa, one of the oldest stringed instruments in China, within the framework of the folklore discipline. The main subject of this study is the meaning and symbolic functions of the pipa in Chinese folk culture. From a folkloristic perspective, the pipa is addressed not only as a musical instrument but also as a central carrier of mythological, ritualistic, and collective memory. Qualitative research methods have been utilized in this study. An interdisciplinary approach was adopted through literature review, analysis of historical texts, and comparative evaluation of contemporary folklore sources. Data were collected and analyzed both from written documents and oral traditions. The article considers the historical development of the pipa from its origins, taking into account the mutual interaction between Central Asian and Chinese cultures. Beyond its instrumental function, the pipa is presented as a central element in the construction of cultural identity and social memory within Chinese society. Particularly, the cultural exchanges experienced via the Silk Road and the integration of the pipa from the Han Dynasty onwards into all strata of society, from court music to folk rituals, demonstrate that this instrument has assumed not only artistic but also symbolic and social roles. The main aim of the article is to examine, in a multilayered manner, the roles acquired by the pipa in China’s collective memory, mythological narratives, and social rituals from its historical origins, and to reveal its symbolic functions in traditional Chinese culture. The article also focuses on the symbolic representation of the pipa in mythological and heroic narratives. The pipa appears not only as a musical tool but also as a symbol representing harmony between nature, humanity, and the universe in Chinese mythology. In the narratives of heroic figures, the pipa plays an important role as an aesthetic expression of both courage and spiritual journey. Moreover, the pipa has served not just as a means of performance, but also as a spiritual mediator and an element strengthening community solidarity in religious and mystical ceremonies, especially in the practices of female shamans during the Tang Dynasty. The study further emphasizes the pipas ritualistic and ceremonial functions, discussing its contributions to social solidarity and the transmission of collective memory. It is shown that the structure and playing techniques of the pipa are based on principles of harmony with nature, and that its aesthetic values merge with moral and cultural ideals. Examples such as the Qixi Festival and the legend of the Pipa Fairy, which remain vibrant in folk belief, demonstrate the central role of the pipa in both individual and collective spheres of meaning. By evaluating folkloric data from an interdisciplinary perspective, the article reveals that the pipa is not only a musical instrument but also a continually reproduced cultural symbol laden with meaning and value. The main finding of the research is that the pipa, far from being merely a musical instrument in China, plays a key role in the construction of collective identity and the transmission of social memory and values. Imbued with aesthetic, spiritual, and cultural meanings in mythological narratives, religious rituals, and social practices, the pipa has become a symbolic and ritualistic element of Chinese folk culture. In this context, the place of the pipa in Chinese folk culture provides a unique example at the intersection of cultural continuity, collective identity, and social rituals.

Keywords
pipa, Chinese music, Chinese mythology, Chinese cultural